Strach można wymazać-usuwanie pamięci

Niektórzy z nas wiele by dali, by móc zapomnieć o pewnych przykrych czy wręcz traumatycznych wydarzeniach z życia. Warto wiedzieć, że wcale nie przekracza to współczesnych możliwości nauki. Do wymazywania pamięci na skalę przemysłową, niczym w dystopijnych filmach science-fiction oczywiście jeszcze daleka droga, ale naukowcy są już w stanie pozbyć się negatywnych skojarzeń, jakie budzą złe wspomnienia.

Odkąd tylko istnieją komputery, chętnie porównywane są nie tylko przez technologicznych laików do mózgu. Owe „mózgi elektronowe”, jak to ujęła nasza poetka-noblistka, podobnie jak my, mają swoją pamięć, w której magazynują ogromne ilości informacji. Tak naprawdę jednak, przy całej naszej wiedzy technicznej, komputery wciąż nie są w stanie dorównać cudowi natury, jakim jest ludzki mózg.

Wymazanie danych z pamięci komputera nie stanowi żadnej trudności (choć, by być szczegółowym, nawet dane usunięte z dysku pozostawiają na nim pewne ślady swojej obecności i można je odtworzyć, ale to temat na zupełnie inny tekst). Gorzej–a może właśnie lepiej–przedstawia się sprawa z mózgiem. Bardzo trudno jest wymazać z pamięci wspomnienia, które się w niej zakodowały.

Pamięć pamięci nierówna. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje–sensoryczną, krótkotrwałą i długotrwałą. Ta pierwsza na bardzo krótki czas gromadzi informacje zbierane przez zmysły. Druga z nich również ma niewielką pojemność i przez krótki czas przechowuje dane–wykorzystujemy ją do bieżącego działania. Kiedy dana informacja przestaje nam być w danej chwili potrzebna, mózg ją „kasuje”. Jednak te informacje, które uznamy za ważne, trafiają do pamięci długotrwałej–tam przechowujemy nasze wspomnienia i wiedzę. Niestety, trafiają tam również przykre wspomnienia.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie psychiczne, które jest reakcją na jakieś bardzo przykre lub przerażające wydarzenie. Prowadzi ono do wytworzenia się traumy, czyli trwałej zmiany psychicznej, wywołującej depresję, strach czy lęk. Utrudnia ona w znaczny sposób funkcjonowanie osoby dotkniętej PTSD.

Stres pourazowy dotyka między innymi ofiary konfliktów zbrojnych i terroryzmu, żołnierzy walczących na wojnie, ofiary lub świadków poważnych wypadków, ofiary gwałtu i przemocy seksualnej czy też osoby cierpiące na ciężkie choroby. Wielu zmagających się ze stresem pourazowym z pewnością marzy, by jakoś pozbyć się z pamięci przykrych wspomnień. Nauka już teraz byłaby w stanie im to umożliwić.

Zgodnie z jej nazwą, informacje zapisane w pamięci długotrwałej są najtrwalsze. Nie znaczy to jednak, że są nieusuwalne. Cały organizm jest sumą skomplikowanych procesów biologicznych i chemicznych–nie inaczej jest z mózgiem i pamięcią. Naukowcy odkryli, że na różne sposoby można manipulować śladami pamięciowymi i utrudniać mózgowi przypominanie wybranych wspomnień.

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornii w San Diego starali się „kasować” wspomnienia szczurów laboratoryjnych. Nauczyli zwierzęta kojarzyć z bólem impuls światła laserowego. Starali się następnie udowodnić, że światło lasera o określonej częstotliwości może wpływać na połączenia między neuronami w mózgu, które mogą odpowiadać za rejestrowanie wspomnień. Rzeczywiście, wysyłanie szczurom do mózgu laserowych impulsów o odpowiedniej częstotliwości mogło zmienić ich wspomnienia–gryzonie zapominały o skojarzeniu światła laserowego z bólem. Chwilę później naukowcy mogli też odwrócić proces, „przypominając” im przykre doświadczenia z laserem.

Do interesujących wniosków doszli również naukowcy rosyjscy. Portal Sputniknews donosił o odkryciu specjalistów z Instytutu Wyższej Aktywności Nerwowej i Neurofizjologii. Badali oni działanie molekuł białka protein kinaza M-zeta, które decydują o tym, czy informacje zapisują się w pamięci długotrwałej, a co za tym idzie, czy budzą one emocje.

Rosjanie odkryli związek między zapamiętywaniem a pracą ośrodka przyjemności, znajdującego się w mózgupewne hormony wzbudzają ośrodki informacyjne w molekułach, niejako zachęcając je do zapisania danych w naszej pamięci. Naukowcy zaobserwowali, że badane przez nich zwierzęta–ślimaki i szczuryznacznie lepiej zachowują w pamięci bodźce skrajne, to znaczy wzbudzające przyjemność bądź zagrażające życiu. O tym, czy informacja trafi do pamięci długotrwałej, decyduje praca hormonów, wzbudzających mózgowy ośrodek przyjemności. Gdyby go na chwilę zdezaktywować, to „molekuły pamięci” zostaną usunięte, a zdarzenie zniknie z pamięci.

Z kolei Richard L. Huganir ze Szkoły Medycznej Hopkinsa w USA badał tak zwane „okna bezbronności”, które otwierają się w chwili powstawania nieprzyjemnych wspomnień. Badając myszy laboratoryjne, naukowcy starali się je przestraszyć. W tym samym momencie w ich mózgach powstawały białka zwane receptorami AMPA, które przez 1-2 dni pozostawały w ciele migdałowatym mózgu, obszarze odpowiadającym za strach. Naukowcy uważają, że gdyby udało się powtórzyć sytuację stresową i usunąć białka po ponownym otwarciu „okna bezbronności”, wraz z nim można by się pozbyć wypracowanych złych wspomnień.

Nad myszami eksperymentowali również naukowcy z Medical College Of Georgia. Oni za czynnik wpływający na zapisywanie wspomnień uznali białko zwane kinazą alfa zależną od kalmoduliny II. Zamykali myszy w jednej klatce, a kiedy tam przebywały, wysyłali do ich łapek impuls elektryczny. Emitowali także w tym samym czasie pewien dźwięk. Dzięki temu myszy zapisywały w pamięci wspomnienie strasznej sytuacji, które wiązało się z klatką, impulsem elektrycznym i dźwiękiem. Następnie myszom zwiększano stężenie kinazy. Po przenosinach do innej klatki nie reagowały już panicznie na ten sam dźwięk, co poprzednio. Natomiast po przywróceniu poziomu kinazy do poprzedniego stanu, już sam powrót do klatki wywoływał lęk zwierząt. Manipulowanie poziomem kinazy w odpowiednim momencie może spowodować selektywne usunięcie danego wspomnienia.

Dużo mniej okrutne doświadczenia, badające zapisywanie informacji w pamięci, przeprowadzano także na ludziach. Naukowcy z uniwersytetu McGill starali się dociec, czy ślady pamięciowe rzeczywiście zapisują się w pamięci „raz, a dobrze”. Prof. Karim Nader obalił ten pogląd, odkrywając, że każde wywołanie wspomnienia powoduje jego zapisywanie w mózgu na nowo. Idąc tym tropem, powinna być możliwa jego zmiana lub całkowite skasowanie. Dr Alain Brunet z McGill University badał grupę 19 weteranów wojennych z zespołem stresu pourazowego. Raz w tygodniu musieli oni przypominać sobie swoje mroczne przeżycia, a w tym czasie zażywać lek przeciwlękowy o nazwie propranol. Z każdą kolejną eksperymentalną sesją u badanych zanikały przykre objawy PTSD. Traumatyczne przeżycie kojarzyło im się z coraz mniejszym bólem, więc stopniowo przestawało być dla mózgu na tyle istotne, by je sobie dokładnie zapisać.

Jeszcze inne obserwacje poczynili holenderscy badacze z Uniwersytetu w Amsterdamie. Oni z kolei manipulowali ciśnieniem krwi, dopływającej do poszczególnych części mózgu. Podobno w ten sposób udało im się leczyć fobie i lęki badanych.

Manipulowanie wspomnieniami jest więc dla dzisiejszej nauki możliwe. Zanim jednak stanie się codziennością, niezbędne jest ustalenie etycznych warunków korzystania z takiej możliwości. Nie trzeba być Georgem Orwellem, by z łatwością wyobrazić sobie przymusowe kształtowanie wspomnień człowieka, które niekoniecznie musiałoby być czymś pozytywnym.

Technologia selektywnego zapisywania i kasowania wspomnień mogłaby przynieść wielką ulgę osobom z PTSD, ale czy mając do dyspozycji takie niesamowite możliwości, ludzie nie zachłysnęliby się nimi aby i nie zaczęli powszechnie usuwać sobie nawet tych banalnych wspomnień? Czy nie zaowocowałoby to jednym wielkim chaosem? Usuwanie pamięci to jednak melodia odległej przyszłości–naukowcy mają jeszcze dużo czasu, by dopracować swoje wynalazki do tego stopnia, by mogły pozytywnie przysłużyć się ludzkości.

​Maciej Koprowicz


źródła:
​1.https://pl.wikipedia.org/wiki/Trauma
​2.http://kopalniawiedzy.pl/trauma-wspomnienie-pamiec-zapamietywanie-syndrom-pola-walki-gwalt,596
​3.https://portal.abczdrowie.pl/naukowcy-odkryli-sposob-na-wymazywanie-ludzkiej-pamiec
​4.http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/koszmary-zle-wspomnienia-mozna-wykasowac-newsweek-pl,artykuly,341161,1.htm
​5.https://pl.sputniknews.com/swiat/201801067019620-Rosja-naukowcy-wspomnienia-usuwanie-sputnik
​6.http://www.komputerswiat.pl/nowosci/wydarzenia/2016/07/hakerzy-umyslow-naukowcy-pracuja-nad-technologia-pozwalajaca-zmieniac-wspomnienia.asp
​7.https://wiadomosci.onet.pl/kiosk/pigulka-niepamieci/83kp
8.https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/164096,1,pamiec--skomplikowana-funkcja-mozgu.read

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2018 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl