Przy udarze mózgu, każda chwila jest na wagę złota!

Gdy rozpoznasz pierwsze objawy udaru możesz uratować czyjeś życie! Jest to nagłe, miejscowe zaburzenie krążenia krwi w mózgu, bardzo niebezpieczne, bo dopada aż 70 tysięcy osób, z czego 30 tysięcy umiera w ciągu miesiąca. 20% procent tych, którym udaje się przeżyć ostrą fazę udaru wymaga stałej opieki, 30% pomocy w codziennych czynnościach, zaś 50% pacjentów po udarze uzyskuje niemal całą sprawność i może wrócić do pracy.

Udar jest trzecią przyczyną zgonów i jednym z głównych powodów niesprawności u osób powyżej 40 roku życia. Powrót do zdrowia, życie i zdrowie zależy od tego, czy ktoś znajdujący się w pobliżu umie właściwie zareagować i jak szybko chory trafi pod specjalistyczną opiekę.

Udar niedokrwienny czy krwotoczny?
Udar niedokrwienny to inaczej zawał mózgu, występuje w około 85% przypadków. Jego przyczyną jest nagłe zatrzymanie dopływu krwi do mózgu. Skrzep krwi lub blaszka miażdżycowa zatyka wnętrze naczynia, doprowadzające krew do mózgu. Główną przyczyną są zaburzenia krążenia krwi w mózgu.

Z kolei udar krwotoczny to wylew krwi do mózgu. Z uszkodzonych naczyń krwionośnych krew wylewa się do mózgu lub przestrzeni między mózgiem a czaszką. Krew niszczy tkanki, z którymi się styka. Czymś inny jest krwotok śródmózgowy, czyli to krwawienie do mózgu, a także krwotok podpajęczynówkowy–wynaczynienie krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej, najczęściej związane z pęknięciem tętniaka.

Miniudar zaś to przemijające ataki niedokrwienne, które ustępują dość szybko, (nawet w ciągu godziny), mogą wystąpić kilkukrotnie i są zwykle zwiastunem dużego udaru, który może pojawić się w ciągu kilku dni lub tygodni. Złośliwy udar mózgu to w rzadkich przypadkach udar niedokrwienny spowodowany nagłym zamknięciem światła dużego naczynia mózgowego.

Jak rozpoznać udar?
Neurolodzy opracowali prosty test, pozwalający wykryć udar mózgu. Jeśli podejrzewasz kogoś o to, że może przechodzić udar, poproś go o wykonanie trzech czynności:

1. Niech się uśmiechnie–obie strony twarzy pozostają symetryczne, przy podejrzeniu udaru występuje opadanie kącika ust.
2. Niech powtórzy wyrażenia: „flanelowe kaftaniki”, „kaloryfer w kratkę”–w przypadku podejrzenia udaru chory powtarza te same słowa lub nie powtarza wcale, mowa jest niewyraźna, bełkotliwa.

3. Niech uniesie, w pozycji leżącej, kończyny do góry, oddzielnie ręce i oddzielnie nogi. W normie jest to, że unosi ręce i nogi przy zamkniętych oczach i utrzymuje na tym samym poziomie, przy podejrzeniu udaru nie unosi kończyny po jednej stronie ciała, unosi je, ale ręka czy noga natychmiast powoli opada.

Jeśli do jakieś komórki mózgowej przez 3-4 minuty nie dopłynie krew, przestaje ona istnieć. Chory powinien jak najszybciej trafić na oddział neurologiczny, dysponujący tomografem komputerowym, dlatego tak konieczne jest jak najszybsze wezwanie pogotowia ratunkowego. Jeśli pacjent otrzyma lek w ciągu pierwszej godziny, to statystycznie co drugi chory ma szansę wrócić do pełnej sprawności. Jeśli odpowiednio wcześnie zauważy się sygnały ostrzegające przed udarem mózgu, możliwe jest operacyjne udrożnienie tętnic szyjnych. Wówczas przywrócone zostaje prawidłowe krążenie, może do udaru nie dojść.

Objawy ostrzegawcze udaru:
-nagłe, występujące po jednej stronie ciała, osłabienie kończyny, zaburzenia czucia, wykrzywienie twarzy, opadnięcie kącika ust;
-nagła utrata zdolności mówienia lub rozumienia mowy;
-nagłe zaburzenia widzenia, często dotyczy jednego oka;
-piorunujący, bardzo silny ból głowy;
-nagłe zawroty głowy, niepewny chód;
-niemożność utrzymania równowagi, nawet w pozycji siedzącej.

Co sprzyja udarom?
Częstość występowania udaru rośnie z wiekiem, w grupie szczególnego ryzyka są osoby powyżej 55 roku życia, co nie oznacza, że osoby młode go nie doświadczają. Częściej chorują kobiety i osoby rasy czarnej. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest nadciśnienie tętnicze. Ciśnienie w granicach normy tj. 120/80mmHg, obniża ryzyko udaru o 30-40%.
Istnieją także inne czynniki ryzyka, na które niekiedy mamy wpływ i możemy je ograniczyć:

-choroby serca (migotanie przedsionków, wady serca),
-palenie papierosów,
-cukrzyca,
-choroby naczyń krwionośnych (zwłaszcza miażdżyca),
-zaburzenia gospodarki lipidowej,
-otyłość lub duża nadwaga,
-zespół bezdechu sennego,
-nadużywanie alkoholu.

Warto zwrócić uwagę na to, iż istnieją czynniki ryzyka, charakterystyczne dla kobiet: niski poziom hormonów, tj. DHEAS, hormonalna terapia zastępcza, antykoncepcja hormonalna (przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych), wczesny wiek pierwszej miesiączki (poniżej 10 lat), wczesny wiek menopauzy (poniżej 45 lat), powikłania ciążowe, np. cukrzyca ciążowa, stan przedrzucawkowy, nadciśnienie w ciąży lub bezpośrednio po niej.

Diagnostyka
Pacjent z udarem powinien niezwłocznie trafić na oddział neurologiczny, wyposażony w tomograf albo rezonans magnetyczny. Badanie tomografem albo rezonansem magnetycznym jest bardzo ważne, pozwala zobaczyć obszar dotknięty i określić jego rodzaj. Jeśli nie można wykonać wyżej wymienionych badań wykonuje się punkcję lędźwiową, czyli pobiera specjalną igłą płyn mózgowo-rdzeniowy.

USG dopplerowskie pozwala ocenić stan tętnic szyjnych, sprawdza się także poziom krzepliwości krwi. Gdy chory jest przytomny wykonuje się badanie neurologiczne, ocenia siłę, sprawność mięśni, sprawdza poprawność odruchów, bada reakcje źrenic na światło. To wszystko pozwala określić wielkość zniszczenia mózgu.

W przypadku udaru krwotocznego jest mało metod skutecznego leczenia, natomiast w przypadku udaru niedokrwiennego pojawia się wiele szans na wyleczenie (decyduje czas, kiedy pacjent trafi do szpitala). Zwykle podaje się lek, który rozpuszcza skrzep, a szybka interwencja daje szanse na odzyskanie mowy i siły mięśniowej w porażonych kończynach.

Podanie leku w ciągu około 3 godzin od wystąpienia objawów, minimalizuje neurologiczne powikłania choroby, niedowłady, zaburzenia mowy. Czas pobytu chorego w szpitalu to zazwyczaj 3 tygodnie. W tym okresie najszybciej przebiega regeneracja organizmu, po tym czasie zmiany cofają się znacznie wolniej.

Sposoby leczenia udaru
Początkowe leczenie, to zabezpieczenie podstawowych czynności życiowych. Lekarz decyduje o podłączeniu kroplówki (uzupełnienie płynów, podanie leków), podaniu tlenu do oddychania przez maskę lub podłączenie respiratora, tj. urządzenia wspomagającego oddychanie.

Jeżeli od początku udaru nie minęły 3 godziny, możliwe jest zastosowanie leku rozpuszczającego zakrzep zatykający tętnicę. Takie leczenie upośledza jednak krzepliwość krwi i wiąże się z ryzykiem krwawienia. Stosuje się w przypadku chorych z udarem niedokrwiennym. Jeśli jednak tętnica pozostaje dłużej zatkana niż kilka godzin, niedotlenione komórki mózgu ulegają nieodwracalnym zmianom i obumierają.

Początek udaru to ostatni punkt czasowy, kiedy pacjent był zdrowy (nie miał objawów). W około jednej trzeciej przypadków do udaru dochodzi w czasie snu. W przypadku udaru krwotocznego konieczny bywa zabieg neurochirurgiczny. Gdy stan chorego się ustabilizuje, konieczna jest odpowiednia pielęgnacja: odpowiednie żywienie, zapobieganie odleżynom, intensywna rehabilitacja. Chorego przygotowuje się do siadania w łóżku i chodzenia. U osób z niedowładem kończyn potrzebna będzie nauka chodzenia z pomocą chodzika bądź laski oraz ćwiczenia poprawiające sprawność palców ręki.

U niektórych chorych po przebytym udarze mózgu skutkiem jest afazja–trudności w nazywaniu przedmiotów, chorym z pomocą służy logopeda. Rozpoczęte leczenie rehabilitacyjne powinno być kontynuowane na specjalistycznym oddziale rehabilitacji neurologicznej. Pokonanie trudności emocjonalnych ułatwia psychoterapia, pomocy udzielają między innymi stowarzyszenia osób chorych.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie?
Chory z udarem niedokrwiennym, który otrzymał leki, ma bardzo duże szanse na całkowite ustąpienie zaburzeń neurologicznych. Komórki mózgu, które obumarły, już się nie zregenerują, ale nie wszystkie ulegają nieodwracalnemu uszkodzeniu. Ponadto dzięki plastyczności mózgu, niektóre komórki są w stanie przejąć funkcję komórek, które zginęły. Lekarz zawsze będzie dążył do usunięcia przyczyny udaru, aby zapobiec kolejnemu w przyszłości.

Bardzo istotna jest odpowiednia dieta po udarze. Istnieje grupa pacjentów, u których stwierdza się cechy niedożywienia, zwiększające ryzyko powikłań jak infekcje czy odleżyny. Utrata masy ciała utrudnia podjęcie rehabilitacji, przedłuża pobyt pacjenta w szpitalu. Niedożywienie zmniejsza szanse na odzyskanie sprawności, a zwiększa ryzyko zgonu. Dieta po udarze powinna być starannie zbilansowana.

W wyniku udaru często dochodzi do całkowitego paraliżu, niedowładów kończyn, zaburzeń widzenia, problemów z połykaniem i samoobsługą. Opiekun powinien zadbać, aby chory spożywał wystarczającą ilość składników odżywczych. Przygotowane posiłki powinny być wysokoenergetyczne, łatwe w spożyciu, smaczne, urozmaicone, estetycznie podane.

Jakie pokarmy wyeliminować?
Aby zapobiec ewentualnemu drugiemu udarowi, należy wyeliminować produkty bogate w sód, słone przekąski, konserwy, żywność wysoko przetworzoną i typu fast food, zawierające dużo kwasów nasyconych tłuszczowych i cholesterolu, tłuste mięsa, podroby, masło. Nie zaleca się potraw ciężkostrawnych, smażonych i wzdymających. Warto ograniczyć ilość soli kuchennej, gotowych mieszanek, przyprawowych i kostek bulionowych.

Zalecane są następujące produkty: chude mięso (drób, cielęcina), ryby, mleko i jego przetwory, kasze, ryże, makarony, oliwa z oliwek, oleje roślinne, nasiona, warzywa i owoce.

Ważnym aspektem diety po udarze są specjalistyczne preparaty do żywienia oraz pamiętanie o tym, że potrawy należy gotować,  a nie dusić, przyprawiać ziołami. Wysoka wartość energetyczna, komplet witamin, składników mineralnych w płynnej formie pomagają odżywić organizm chorego. Odpowiedni stan odżywienia przyczynia się do odzyskania sił, poprawy jakości życia. Preparaty te mogą być uzupełnieniem diety, w innym przypadku zastąpić tradycyjne posiłki.

Udar mózgu grozi każdemu. Nie jest to wcale choroba ludzi starych, może dopaść nas w każdym wieku. Najczęstszą przyczyną jest nadciśnienie oraz stres, szybkie tempo życia, przez co nie zauważa się pierwszych niepokojących objawów m.in. ciągłych bólów głowy. Migotanie przedsionków, inne choroby serca to drugi czynnik ryzyka. Udarem grozi także brak snu, spanie krócej niż sześć godzin na dobę. Zapobieganie udarom u osób zdrowych tzw. profilaktyka pierwotna polega na zapobieganiu chorobom zwiększającym zagrożenie udarem (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, miażdżyca) oraz na wczesnym ich wykrywaniu i skutecznym leczeniu.

Magdalena Zając



źródła:
1. http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-nerwowy/udar-mozgu-przyczyny-objawy-rodzaje-leczenie_37113.html
2. https://udar.mp.pl/udar-mozgu/135796,udar-mozgu
3. http://www.poradnikzdrowie.pl/sprawdz-sie/sygnaly-ciala/udar-mozgu-test-jak-rozpoznac-udar-mozgu_41150.html
4. https://arturtopolski.pl/udar-mozgu-objawy-profilaktyka
5. http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/udar-grozi-kazdemu,91526,1,1.html

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2020 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl