Ankieta:

Czy chiałabyś/ chciałbyś żeby Twoje składki wpływały na Twoje prywatne subkonto, którym mogłabyś/ mogłbyś dysponować w czasie leczenia, choroby?

Zakupoholizm jest uzależnieniem, które jak każde pociąga za sobą tragiczne skutki

Zakupoholizm jest tematem szeroko poruszanym we współczesnej literaturze, filmie, czy malarstwie. Na ten szczególny rodzaj uzależnienia jest narażony każdy z nas, bo trudno jest zupełnie wyeliminować z życia proces kupowania. Kiedy jednak wymyka się ono spod kontroli, pieniądze odłożone na comiesięczne rachunki rozpłynęły się na ostatnim „shoppingu”, a natrętnych myśli o szybkim i łatwym dokonaniu zakupów przez internet, nie da się wyłączyć–to znak, że czas porozmawiać o tym ze specjalistą.

Uzależnienie od procesu kupowania jest nazywane zakupoholizmem, oniomanią (gr. onios–na sprzedaż, mania– szaleństwo) bądź kompulsywnymi zakupami. Zjawisko to zostało opisane już na początku XX wieku, jednak pierwsze badania naukowe na ten temat pojawiły się dopiero w latach 80–tych, w Stanach Zjednoczonych.

Szacuje się, że dotyka ono 1–10 % osób powyżej 20 roku życia w krajach całego świata, z czego 80% to kobiety.  
W klasyfikacji ICD–10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych) kompulsywne kupowanie nie ma swojej ustalonej pozycji, ale należy do grupy zaburzeń kontroli impulsów i nawyków, dlatego kryteria diagnostyczne obejmują:
–nadmierne zaabsorbowanie niekontrolowaną chęcią kupowania,
zachowania zakupowe, które doprowadzają do niepokoju,
–nadmierną konsumpcję czasu,
–nadmierne kupowanie, które doprowadza do problemów społecznych, zawodowych i finansowanych.

Przyczyn kompulsywnego kupowania można doszukiwać się w aspektach: biologicznym, psychologicznym i społeczno–kulturowym.

W perspektywie biologicznej znaczenie mają genetyczne skłonności do uzależnień, a także zaburzone funkcjonowanie układu nagrody. Uwarunkowania, z którymi związana jest skłonność do kompulsywnych zakupów, to uzależnienia chemiczne, zaburzenia lękowe, nastroju, czy odżywiania.

Jedna z teorii psychologicznych, tłumacząca występowanie zaburzenia, zakłada wykształcenie się dwóch czynników:
–skrajnie niski, bądź skrajnie wysoki stan odprężenia fizjologicznego,
–doznanie poczucia niższości, niedowartościowania przez osoby znaczące w okresie dzieciństwa i dorastania. 

Osoby, które doświadczają tych dwóch czynników mogą mieć problem z wykształceniem w sobie wzorca prawidłowego radzenia sobie ze stresem, bólem i lękiem, czego efektem jest ucieczka w uzależnienie. Duży wpływ na pojawienie się problemu z kompulsywnym kupowaniem ma także osobowość. Depresyjność, neurotyzm, impulsywność i skłonność do fantazjowania, wzmagają podatność na to zjawisko.

Na rozwój zakupoholizmu wpływ ma także współczesne zjawisko FOMO (ang. fear of missing out), które dotyczy lęku przed nienadążaniem za obecnymi trendami, co w konsekwencji doprowadzić może do negatywnej opinii innych i ostracyzmu wśród znajomych z branży modowej.

O kompulsywnym charakterze kupowania świadczą takie przesłanki jak:
–kupowanie w celu poprawy nastroju,
–przeznaczanie dużej ilości czasu na zakupy stacjonarnie, czy online,
–przeznaczanie na zakupy pieniędzy odłożonych w celu uregulowania podstawowych wydatków (np. rachunków),
–pożyczanie pieniędzy na zakupy,
–kupowanie niepotrzebnych przedmiotów i chowanie ich często bez rozpakowywania,
–kłamstwa na temat ilości wydanych pieniędzy,
–ukrywanie zakupionych przedmiotów, z obawy przed krytyką otoczenia,
–pogorszenie się relacji z bliskimi, spowodowane nieszczerością, brakiem czasu, przekładaniem zakupów ponad relacje międzyludzkie,
–posiadanie „tajnych” kart kredytowych i kont bankowych.

Jedną z tendencji zakupoholików jest tzw. window shopping, polegający na chodzeniu po wystawach sklepowych i oglądaniu rzeczy. Dla osób mających problem z tym uzależnieniem jest to niebezpieczne, gdyż nie są oni w stanie kontrolować w pełni swojego zachowania i ulegając pokusie kupują cokolwiek, co doprowadzi ich do pożądanego stanu zadowolenia.

Zakupoholicy przejawiają skłonności do tworzenia iluzji przed samym sobą myśląc, że uda im się kontrolować nałóg.

Na powtarzalne etapy, które można wyróżnić w procesie kompulsywnego kupowania, składają się:
1. Pojawienie się negatywnej emocji, obniżona samoocena i niskie poczucie własnej wartości, które wzmagają obsesyjne myśli o miejscu i czasie zakupów.
2. Impulsywne kupowanie, któremu towarzyszą uczucia podniecenia i ekscytacji.
3. Wyrzuty sumienia i poczucie winy po akcie kupowania.
4. Próba zredukowania negatywnych uczuć.

Konsekwencje zakupoholizmu, to przede wszystkim problemy finansowe, kryzysy rodzinne, utrata pracy, załamania, stany depresyjne, a także samotność.

W celu uniknięcia pokus, dla osób borykających się z problemem kupowania, specjalista psychiatrii dr n. med. Bohdan T. Woronowicz radzi, aby:
–nie nosić przy sobie kart kredytowych, płacić wyłącznie gotówką,
–zakupy planować za pomocą listy, zanalizowanej krytycznie pod względem użyteczności rzeczy,
–na zakupy chodzić w towarzystwie innych osób,
–unikać promocji i wyprzedaży,
–zaprzestać oglądania kanałów telewizyjnych reklamujących produkty,
–intensywnie planować czas wolny, tak, aby nie uwzględniać w nim miejsca na zakupy,
–w przypadku pojawienia się myśli o kupowaniu, porozmawiać o tym z zaufaną osobą.

Jeśli chcesz wstępnie sprawdzić swój stosunek do zakupów, możesz to zrobić za pomocą krótkiej ankiety na stronie: https://portal.abczdrowie.pl/czy-cierpisz-na-zakupoholizm

Jak wyjść z zakupoholizmu?  
Psychoterapeutka Katarzyna Kucewicz, w wywiadzie dla magazynu enter the ROOM, zwraca uwagę na to, że „nie ma mowy o abstynencji”. Początkowo praca obejmować powinna kontrolę nad zakupami. Podstawę stanowi szczegółowa obserwacja siebie, swoich zakupów i wydanych pieniędzy.

Kolejny krok, to zapełnienie swojego czasu aktywnościami, tak, aby nie pozostawić miejsce na zbędne zakupy. Osoby znajdujące się w tym odmiennym stanie mogą po raz pierwszy od dawna doświadczyć nadwyżki czasu, który może zostać spożytkowany produktywniej. Ważna jest hierarchizacja wydatków, tak, aby zacząć od regulacji podstawowych zobowiązań finansowanych. Co istotne, na zakupy należy wybierać się najedzonym, bo innym przypadku wydajemy więcej–nawet jeśli kupujemy ubrania!

Skuteczną pomoc w leczeniu kompulsywnych zakupów zapewniają specjaliści z zakresu psychoterapii uzależnień korzystając z terapii poznawczo–behawioralnej. Przydatne są także konsultacje z zakresu doradztwa finansowego w kwestii rozsądnego zarządzania pieniędzmi, a także spłaty zadłużenia. Bez względu na rodzaj terapii (indywidualny czy grupowy) proces wyjścia z uzależnienia jest długotrwały i może trwać od 6 miesięcy do 2 lat.

Bardzo ważne w czynieniu postępów jest zaangażowanie ze strony pacjenta, gdyż część zadań musi wykonać samodzielnie w domu. Jego pozytywne nastawienie do terapii również przyczynia się do szybkości jej przebiegu. W ciężkich przypadkach leczenie może przenieść się na teren szpitala psychiatrycznego i trwać od 4 do 6 tygodni. Tam również stosowana jest psychoterapia równorzędnie z farmakologią w postaci leków podnoszących poziom serotoniny. Środowisko szpitalne odcina osobę uzależnioną od zewnętrznych pokus i impulsów, a także stresów, które mogą powodować destrukcyjne zachowanie.

Zakupoholizm jest uzależnieniem, które jak każde pociąga za sobą tragiczne skutki. Jeśli zauważysz u siebie, bądź u bliskich tendencje do kompulsywnego kupowania–nie zwlekaj, skontaktuj się z psychoterapeutą, aby uniknąć tragicznych zdarzeń. 

Joanna Iskra 


źródła:
1.https://www.researchgate.net/publication/322101671_Uzaleznienie_od_zakupowprzeglad_badan
2.https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/uzaleznienia/73538,zakupoholizmkompulsywne-zakupy-kupnoholizm 
3.http://www.entertheroom.pl/life/22-wywiady/6296-wywiad-zakupoh

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2019 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl