Ankieta:

Czy chiałabyś/ chciałbyś żeby Twoje składki wpływały na Twoje prywatne subkonto, którym mogłabyś/ mogłbyś dysponować w czasie leczenia, choroby?

Mocne kości do starości. Jak prowadzić profilaktykę w kierunku osteoporozy?

Osteoporoza–złodziej kości, atakuje przez wiele lat, bez typowych, niepokojących objawów. Rozrzedza tkankę kostną, kość staje się osłabiona, a wówczas bardzo łatwo dochodzi do złamań. Choroba ta dopada najczęściej seniorów, którzy ukończyli 60 lat. W tym właśnie okresie życia zmniejsza się masa kostna całego szkieletu.

Osteroporza, czyli inaczej zrzeszotnienie kości, prowadzi do całkowitego zaniku tkanki kostnej. Już po 30 roku życia, u kobiet utrata masy kostnej przeważa nad jej tworzeniem. Postrzegana jest jako choroba kobiet, ale coraz częściej dotyka także mężczyzn, a proporcje w zachorowalności u obu płci na tę przypadłość z roku na rok wyrównują się. W szóstej dekadzie życia na jednego mężczyznę przypada 5–6 kobiet, a tuż po 70 roku proporcja wynosi 2:1, ze wskazaniem na mężczyzn.

Wiele osób nie dostrzega kłopotów, ucieka przed nimi, nie zdając sobie sprawy z rangi problemu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała osteoporozę za chorobę cywilizacyjną, w krajach Unii Europejskiej co 30 sekund dochodzi do złamań, właśnie z jej powodu.

Wyróżnić można różne typy tego schorzenia:
–osteoporozę pomenopauzalną, która dotyczy kobiet okolo 50 roku życia, u których następuje niedobór estrogenów, pociągający za sobą znaczny zanik tkanki kostnej. Łatwo o złamania nadgarstka, przedramienia;
–osteoporoza starcza (typ 2), dotyka obojga płci, zanik kostny jest znacznie wolniejszy, charakterystyczne złamania to kręgów biodra;
–osteoporoza wtórna (typ 3), stanowi 20 % wszystkich przypadków, spowodowana jest lekami, bądź innymi chorobami.

Niedobór wapnia osłabia tkankę kostną.
Wnętrze kości przypomina gąbkę, którą otacza zbita kość. Ważnym składnikiem obu części jest siatka kolagenowa, z kryształami soli wapnia. Gdy sieć staje się rzadka, tzn. maleje zawartość związków wapnia, następuje spadek masy kostnej i rozwój zrzeszotnienia kości. Kość traci wytrzymałość na czynniki zewnętrzne, jest porowata i krucha.

Szkielet dziecka, które przychodzi na świat waży około kilograma, szkielet młodzieńca rośnie wzmacnia się, aby w wieku 20 lat ważyć od 15kg do 20kg. Najmocniejsze kości osiągamy między 20 a 25 rokiem życia, ten wysoki poziom utrzymuje się przez 10 lat. „Tracenie na wadze”, to średnio 1% masy rocznie u kobiet, w czasie po menopauzie 2–3 % w skali roku.

Zmniejszanie masy kostnej to proces fizjologiczny, który trwa nieprzerwanie aż do śmierci.

Osteoporoza nie boli, w początkowym okresie nie wywołuje żadnych objawów, które mogłyby nas zaniepokoić. Rozwija się powoli. Z badań przeprowadzonych w grupie kobiet, po menopauzie, aż 30% cierpi na to schorzenie. W większości przypadków dowiadują się o chorobie w jej zaawansowanym stadium.

Jak rozpoznać niedobór wapnia w organizmie?
Pierwszymi niepokojącymi sygnałami są skurcze mięśni, bóle w stawach, mrowienie i drętwienie kończyn. Każde złamanie czy pęknięcie kości może świadczyć o postępującej osteoporozie. Słabo wyczuwalne tętno, kołatanie serca, duszności–objawy te mogą mieć związek z niedoborem wapnia na skutek zaburzenia równowagi hormonalnej. Z kolei  trudności w chodzeniu, zaburzenia równowagi czy stany lękowe mogą sugerować znaczny ubytek wapnia, koniecznie zgłoś się w takiej sytuacji do lekarza.

Bolesne i długotrwałe skurcze mięśni, uczucie mrowienia w opuszkach palców rąk i wokół ust związane są z tężyczką (chorobą spowodowaną brakiem wapnia w surowicy krwi). W takiej sytuacji zgłoś się do szpitala, sytuacji nie można bagatelizować.

Jakie są czynniki ryzyka zachorowania?
–płeć, kobiety chorują częściej;
–wiek, najczęściej dotyka kobiet około 60 roku życia (w późniejszym okresie liczba mężczyzn i kobiet wyrównuje się), średnio co druga osoba mająca 75 lat choruje na osteoporozę;
–za niski poziom hormonów płciowych (estrogeny chronią kości), spadek ich stężenia powoduje, że układ kostny jest bardziej podatny na „wypłukiwanie wapnia”;
–czynniki genetyczne, jeśli rodzice, zwłaszcza matka lub rodzeństwo cierpiało na osteoporozę, ryzyko zachorowania się zwiększa;
–zła dieta i brak aktywności fizycznej–nadmiar kalorii i białka w diecie, niedobór witamin i słabe mięśnie osłabiają układ kostny.

Przyjrzyj się sobie!
Rozwijającą się osteoporozę zdradzają zmiany, jakie zachodzą (nie z dnia na dzień) stopniowo z miesiąca na miesiąc. Kobiety szczupłe, drobne są bardziej zagrożone, niż te, zbudowane masywniej, w tkance tłuszczowej wytwarzane są estrogeny–grupa hormonów płciowych, które odgrywają ważną rolę w organizmie kobiety. Bez nich m.in. niemożliwe byłoby rozmnażanie.

Zaniepokoić może spadek wagi, bez zmiany figury (w wyniku odwapnienia kości stają się lżejsze). Powodem do niepokoju może być wypchnięty do przodu brzuch, bądź zaokrąglona górna część pleców, szyi–tzw. wdowi garb. Stan ten początkowo nie daje żadnych objawów, z czasem staje się przyczyną bólów kręgosłupa, łopatek, mrowienia kończyn, osłabienia chwytu rąk, powoduje również migreny i zawroty głowy.

Powstanie wdowiego garbu powstrzymają lub spowolnią najprostsze ćwiczenia, wystarczy, że wyprostujesz plecy, brodę uniesiesz do góry, ściągniesz ramiona do tyłu. Unikaj mycia głowy nad wanną, nie susz włosów z opuszczoną głową–powoduje to mikrouszkodzenia kręgów szyjnych.

Zrób test, odpowiadając na poniższe pytania, a znajdziesz odpowiedź na nurtujące pytania.
1. Czy uprawiasz sport, ruch, codziennie chodzisz krócej niż pół godziny?
2. Czy najlepiej odpoczywasz w bezruchu?
3. Czy często boli cię kręgosłup, bez nadwyrężania?
4. Czy palisz papierosy?
5. Czy dziennie pijesz więcej niż 4 filiżanki kawy lub mocnej czarnej herbaty?

Już dwie odpowiedzi potwierdzające powinny skłonić do badań w kierunku osteoporozy.

Podstawowe badania profilaktyczne, które zazwyczaj robimy, nie wykażą czyhającego zagrożenia. O nasze zdrowie powinniśmy zadbać sami, lekarz POZ (podstawowej opieki zdrowotnej) nie może wystawić skierowania, na  refundowane przez NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) badanie densytometryczne, czyli badanie gęstości kości. Mogą je wystawić lekarze następujących specjalności: endokrynolog, ortopeda, lekarz z Poradni Chorób Metabolicznych, reumatolog, geriatra, bądź specjalista leczenia osteoporozy.

W pierwszej kolejności będzie potrzebne skierowanie do poradni specjalistycznej (od internisty albo lekarza pierwszego kontaktu). Warto zwrócić lekarzowi uwagę, na fakt że jest się osobą w grupie ryzyka, tzn. że np. chorowała mama. Na skierowaniu zostanie wskazane miejsce wykonania densytometrii.

Jeśli wynik badania wykaże zmiany, otrzymamy skierowanie na badania dodatkowe, takie jak: poziom wapnia i fosforu we krwi, badanie OB, poziom wapnia w dobowej zbiórce moczu, fosfatazę alkaliczną (oznaczenie enzymu, wytwarzanego przez wszystkie komórki krwiotwórcze).

Pamiętaj! Nie bagatelizuj nawet najmniejszych zmian, mogą  świadczyć o początku choroby, a szybka diagnoza oznacza lepsze rokowania.

Każda osoba, u której wykryto osteoporozę lub zmniejszenie gęstości kości ma prawo do leczenia. Wielu lekarzy przystaje na zaleceniach dietetycznych, mamy prawo także do farmakoterapii na NFZ, ale to lekarz w kontakcie z pacjentem powinien decydować, która forma leczenia będzie najkorzystniejsza. Wiele leków na osteoporozę podlega refundacji, lekarze mogą wydać również skierowanie do sanatorium czy na rehabilitację.

Bezpłatną densytometrię wykonasz także, tj. bez skierowania, w osteobusie. Termin badań  w swojej okolicy oraz adres,  pod którym można zapisać na takie badanie znajdziesz na stronie: http://www. fundacjaneuca.pl klikając w napis: ”Mocne kości do starości".  Osteobus rusza w Polskę”, wówczas otworzy się nowa strona z informacją. Osteobus do maja 2019 odwiedzi 70 miejscowości z całej Polski.

Badanie trwa około10 minut i jest skierowane zwłaszcza dla kobiet po 40 roku życia, ale nie wyklucza osób w innym przedziale wiekowym. 10 minut poświęcone dla własnego zdrowia pozwoli odzyskać spokój i potwierdzić, czy nie jesteśmy w grupie ryzyka, zagrożoną osteoporozą. 

Magdalena Zając



źródła:
1. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99746,fosfataza-alkaliczna-alp-ap
2. https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/kregoslup-kosci-stawy/osteoporoza-przyczyny-objawy-leczenie-aa-FKyn-dyiq-pzqy.html
3. http://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,osteoporoza---przyczyny--leczenie,artykul,1705905.html
4. czasopismo „100 rad Poleca’

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2019 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl