Psychomotoryka dziecka w Twoich rękach! Rodzice w sposób szczególny są zobowiązani do tego, aby wspierać dziecięcy rozwój

Rozwój psychomotoryczny dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym jest bardzo intensywny. Coraz sprawniej działa dziecięcy układ nerwowy oraz ruchowy–to właśnie wówczas wiele dzieci podejmuje pierwsze próby nauki jazdy na rowerze, rolkach, łyżwach, czy też wspinaczki po drzewach. Jest to związane z dużą potrzebą ruchu, która w konsekwencji prowadzi do wysmuklenia dziecięcej sylwetki.

Niezwykle istotna jest jednak dbałość o harmonię rozwojową, co oznacza, że poza osiągnięciami w sferze motorycznej równie istotne są dziecięce dokonania na płaszczyźnie emocjonalnej i społecznej.

Rodzice, podobnie jak nauczyciele, w sposób szczególny są zobowiązani do tego, aby wspierać dziecięcy rozwój. Poza wszelkiego rodzaju ćwiczeniami warto pamiętać także o grach i zabawach ruchowych, które pozwalają rozwijać sprawność fizyczną, umiejętności społeczne, emocjonalne i zdolności poznawcze, takie jak: pamięć, mowa, wyobraźnia, myślenie, percepcja słuchowa, wzrokowa i koncentracja. Błędnym myśleniem jest, że za rozwój psychomotoryczny dziecka w tym wieku są odpowiedzialni przede wszystkim nauczyciele, którzy w szkole lub przedszkolu spędzają z pociechą niekiedy więcej czasu, aniżeli sami rodzice.

Rozwój jest jednak procesem, na który duży wpływ ma fakt, czym dziecko zajmuje się w domu. Godziny spędzone przed telewizorem, komputerem, czy też ekranem telefonu komórkowego, nie sprzyjają prawidłowej więzi emocjonalnej pomiędzy rodzicem a dzieckiem, ani rozwojowi poznawczemu. Gigantyczne pokłady informacji znajdujące się w sieci są wprawdzie cennym źródłem wiedzy, aczkolwiek jest to wiedza przeznaczona dla tych, którzy potrafią sobie radzić z jej selekcjonowaniem i wyszukiwaniem tego, co posiada wartość prawdziwie edukacyjną.

W związku z tym warto wiedzieć, w jaki sposób można wspierać rozwój psychomotoryczny dziecka, wykorzystując do tego sytuacje z dnia codziennego, co powoduje, że granica pomiędzy nauką, zabawą a obowiązkami i przyjemnościami staje się niezauważalna.

Na samym początku warto zwrócić uwagę na zabawy sprzyjające rozwojowi emocjonalnemu i rozwinięciu umiejętności społecznych dziecka. Ten rodzaj kompetencji jest szczególnie istotny w przypadku dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, dla których przystosowanie się do zasad panujących w grupie jest wyjątkowo trudne. Każda zabawa winna być poprzedzona wprowadzeniem i wyjaśnieniem obowiązujących w niej zasad.

Świetną rozrywką rozwijającą kompetencje społeczne z wykorzystaniem muzyki z popularnego filmu animowanego „Madagaskar”, jest zabawa „Wyginam ciało śmiało”. W jej trakcie dzieci poruszają się swobodnie w rytm słyszanej muzyki. W pewnym momencie nauczyciel lub rodzic zatrzymuje muzykę i wydaje komendę „Witają się nasze ręce/nogi/brzuchy/nosy/stopy”. Dzieci witają się z rówieśnikami, dotykając się z nimi wskazanymi przez opiekuna częściami ciała. Należy pamiętać o tym, że w przypadku zaaranżowania tej zabawy w grupie dzieci z autyzmem lub zespołem Aspergera, a także z maluchami bardzo nieśmiałymi, należy dozować poziom intymności, którego doświadczają podczas tych powitań–warto rozpocząć od dłoni, stóp, łokci i dopiero później angażować brzuchy, nosy, czy też czoła.

Innym przykładem, zajęcia przeznaczonego dla większej grupy osób, jest zabawa w „Kolorową rodzinkę”. Wówczas każde dziecko losuje karteczkę w określonym kolorze. Dzieci, które wylosowały tą samą barwę, należą domyślnie do jednej rodzinki. Każda familia ma za zadanie zebrać jak najwięcej przedmiotów znajdujących się w pokoju/sali lekcyjnej w kolorze odpowiadającym wylosowanej karteczce. Poza umiejętnościami związanymi ze współpracą w czasie tego zajęcia dzieci doskonalą także swoją znajomość kolorów i uczą nazywać to, co znajduje się w ich bliskim otoczeniu, ponieważ na zakończenie każda grupa przy pomocy osoby dorosłej ma za zadanie policzyć i nazwać przedmioty, które udało się jej zebrać.

W przypadku przygotowywania zajęć dla grupy dzieci, w której znajdują się osoby mające problemy ze wzrokiem, dobrze jest oprzeć się na aktywnościach, które angażują pozostałe zmysły, umożliwiając wszystkim aktywne uczestnictwo w planowanych zabawach. Wśród nich warto wspomnieć o „Znajdź mnie!”, którą jednak najlepiej zaproponować grupie, która dobrze się zna. Dzieci z zasłoniętymi oczami dotykają twarzy koleżanek i kolegów i za pomocą zmysłu dotyku mają za zadanie rozpoznać, czyja to twarz. W alternatywnej wersji dzieci uczą się najpierw twarzy wybranego kolegi lub koleżanki i później mają za zadanie odnaleźć przy pomocy dotyku swojego partnera w gronie rówieśników.

Dzieci niewidome lub słabowidzące mogą z powodzeniem brać udział także w zabawie „Poszukiwacz skarbów”, która przypomina dobrze znane „ciepło–zimno” polegające na znalezieniu ukrytego skarbu. Wykrywacz w postaci kijka lub laski pomaga dziecku w znalezieniu przedmiotu (skarbu) leżącego na podłodze. W poszukiwaniach aktywnie uczestniczy grupa, która naprowadza dziecko, wydając głośniejsze dźwięki, gdy poszukiwacz jest blisko i cichsze, gdy się od skarbu oddala. Gdy poszukiwacz dotknie kijkiem skarbu, dzieci za pomocą ustalonego wcześniej hasła informują go, że odnalazł to, czego szukał.

Zabawy bazujące na aktywności ruchowej i oparte na interakcji powodują, że dzieci są silnie pobudzone i zanim przystąpią do innej, spokojniejszej aktywności, powinny się wyciszyć. Dobrym pomysłem, który nie tylko pozwala dziecku ochłonąć i się zrelaksować, ale także wzmocnić odbiór zmysłowych wrażeńmasażyki. Mogą być one wykonywane zarówno przez nauczyciela, jak i rodziców, ale także przez rówieśników w ramach zakończenia cyklu zabaw.

Masażyk „Spacer”, to jedna z najbardziej popularnych zabaw tego typu:
(dziecko zwrócone jest do rodziców plecami)
Idzie pani: tup, tup, tup–ostukujemy plecy dziecka opuszkami palców.
Dziadek z laską: stuk, stuk, stuk–stukamy w plecy dziecka zgiętym palcem.
Skacze dziecko: hop, hop, hop–opieramy dłoń na plecach dziecka naprzemiennie na przegubie i na palcach, imitując skoki.
Żaba robi długi skok–przeskakujemy palcami z górnej na dolną część pleców dziecka.
Wieje wietrzyk: fiu, fiu, fiu–dmuchamy delikatnie w prawe i w lewe ucho dziecka.
Kropi deszczyk: puk, puk, puk–stukamy w plecy dziecka wszystkimi palcami.
Deszcz ze śniegiem: chlup, chlup, chlup–klepiemy plecy dziecka dłonią złożoną w łódkę.
A grad w szyby: łup, łup, łup–stukamy w plecy dziecka piąstką.
Świeci słonko–rysujemy placem słońce na plecach dziecka.
Wieje wietrzyk–dmuchamy we włosy dziecka.
Pada deszczyk–ponownie stukamy opuszkami palców.
Czujesz dreszczyk?–lekko szczypiemy dziecko w kark.”.

Masażyki najczęściej przyjmują formę rymowanek, dzięki czemu już po kilkukrotnej zabawie są zapamiętywane przez dzieci i recytowane z opiekunem, co pozytywnie wpływa na proces zapamiętywania i koncentracji uwagi, tak jak ma to miejsce w przypadku robienia „Kanapki”:
Najpierw chleb pokroję (uderzamy lekko brzegiem dłoni w plecy dziecka);
Potem posmaruję (głaszczemy dziecięce plecy);
Na to ser położę (kilka razy przykładamy dłonie do pleców dziecka);
Pomidora dołożę (rysujemy na plecach niewielkie kółka);
I posolę, i popieprzę (stukamy delikatnie opuszkami palców w plecy dziecka);
Aby wszystko było lepsze (masujemy delikatnie plecy);
Już nie powiem ani słowa, bo kanapka jest gotowa!”.

Istnieje wiele ćwiczeń rozwijających percepcję wzrokową, na których bazują rozmaite gry i zabawy wykorzystywane nie tylko w szkole czy przedszkolu, ale także w domu. Gra w domino zarówno w formie obrazkowej, jak i wyrazowej, szukanie różnic między obrazkami, składanie pociętych fotografii, czy też popularne puzzle, to tylko niektóre z nich. Układanie przez dziecko figur, kształtów, szeregów, zapamiętywanie wzorów z figur geometrycznych czy też opisywanie otaczającej rzeczywistości z zapamiętaniem jak największej liczby szczegółów, to bardzo proste zabawy, które mogą zostać wdrożone przez opiekuna nawet w czasie wykonywania obowiązków domowych–dla dziecka jest to swoiste wyzwanie, które stara się zrealizować jak najlepiej, podświadomie oczekując pozytywnego wzmocnienia nawet w przypadku niecałkowitego powodzenia.

Ćwiczenia rozwijające percepcję słuchową można realizować w podobny sposób, jak w przypadku percepcji wzrokowej. Zabawa „Co to za dźwięk?” polega na tym, że rodzic po założeniu dziecku opaski na oczy wytwarza dźwięk, wykorzystując przedmioty znajdujące się w najbliższym otoczeniu. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie, co to za odgłos i przy pomocy jakich przedmiotów został wytworzony.

Percepcja słuchowa również może być rozwijana w większej grupie, tak jak ma to miejsce w przypadku zabawy „Kto to powiedział?”. Wybrane dziecko wchodzi do środka koła utworzonego przez rówieśników i opiekun zasłania mu oczy. Dzieci mają za zadanie wydawać ten sam odgłos w pokazywanej przez osobę dorosłą kolejności. Dziecko z zasłoniętymi oczami musi rozpoznać, który kolega lub koleżanka wydał określony dźwięk. Jeśli nie zgadnie, odgłos wydaje kolejne dziecko.

Równie interesująca jest zabawa rozwijająca pamięć i koncentrację „Daj głos”, w czasie której uczniowie stoją w kole. Każdy z nich ma za zadanie wydać odgłos, który będzie musiał powtórzyć każdy kolejny uczeń, na samym końcu dodając własny, wymyślony dźwięk. Cała sekwencja musi być odtwarzana za każdym razem na nowo.

Procesy poznawcze, motoryka duża, motoryka mała–to kolejne obszary, które mogą być rozwijane w życiu codziennym, bez korzystania z drogich pomocy dydaktycznych. Dzięki zaletom wcześniej wymienionych przykładowych ćwiczeń, które w rzeczywistości są zależne tak naprawdę wyłącznie od wiedzy i kreatywności opiekuna, rodzic może brać czynny udział w edukowaniu własnego dziecka i rozwijaniu jego umiejętności na wszystkich płaszczyznach.

Magdalena Zając

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2019 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl