Po co mojemu dziecku neuropsycholog?

Neuropsychologia dziecięca jest rozwijającą się dziedziną neuropsychologii klinicznej. Jej zadaniem jest czerpanie z wiedzy o rozwoju anatomicznym i funkcjonalnym mózgu do opisu i wpływu jego zmian na rozwój i zachowanie dziecka.

Zakłócony proces rozwoju mózgu może skutkować różnymi zaburzeniami biologicznymi przejawiającymi się poprzez deficyty w zakresie funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego oraz społecznego dziecka. Zatem zadaniem neuropsychologa jest objęcie opieką (diagnozą, rehabilitacją) dziecka z dysfunkcją ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Do gabinetu specjalisty w tym zakresie trafiają dzieci z dwojakiego rodzaju zaburzeniami:

1. zaburzeniami neurorozwojowymi - takimi, które rozpoczęły się już od początku życia dziecka- dzieci z tymi zaburzeniami charakteryzuje brak prawidłowych etapów rozwoju mózgu

2. zaburzeniami nabytymi- dzieci, których rozwój początkowo przebiegał prawidłowo, jednak z jakiegoś powodu (czynnika patogennego, np. neuroinfekcji) uległ on zaburzeniu.

Opieki neuropsychologicznej mogą wymagać więc m.in. dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi takimi jak mikrocefalie, heterotopie, leukodystrofie czy dysgenezje, ADHD, FASD; dzieci z chorobami nowotworowymi w obszarze OUN jak guzy mózgu, dzieci po urazach czaszkowo-mózgowych, udarach, niektórych chorobach somatycznych (np. chorobach metabolicznych, endokrynnych, białaczce), przeszczepach nerek, wątroby czy serca, a także dzieci z wrodzonymi zmianami mózgowymi jak wodogłowie, torbiele, dysplazje korowe. W przypadku wyżej wymienionych zaburzeń warto skorzystać z pomocy neuropsychologicznej, by lepiej zrozumieć i wspierać rozwój dziecka.

Czym się zajmuje, czyli co takiego robi neuropsycholog?

Zadaniem neuropsychologa jest diagnoza dziecka z dysfunkcją OUN. Dotyczy ona zarówno funkcji zaburzonych jak i tych zachowanych, a więc nie skupia się jedynie na występujących trudnościach, ale opisuje także lepsze, mocne strony dziecka. Badanie neuropsychologiczne polega na ocenie sprawności takich procesów jak:

1. spostrzeganie wzrokowe i słuchowe
2. somatognozja (czucie skórno-kinestetyczne)
3. uwaga (m.in. zdolność koncentracji, utrzymania i przełączania uwagi) 4. pamięć i procesy uczenia się
5. funkcje wzrokowo-przestrzenne, orientacja przestrzenna
6. mowa (nadawanie i rozumienie)
7. myślenie
8. czytanie i pisanie
9. funkcje wykonawcze
10. poznanie społeczne
11. funkcjonowanie emocjonalne

Jak wygląda wizyta u neuropsychologa?

Zazwyczaj wizytę u neuropsychologa rozpoczyna wywiad z opiekunem/opiekunami dziecka. Można spodziewać się pytań dotyczących powodu zgłoszenia, niepokojących objawów czy trudności, przebiegu ciąży, porodu, przebytych przez dziecko chorób i zabiegów.

Warto na taką wizytę zabrać ze sobą dokumentację medyczną dziecka (jak wyniki badań neuroobrazowych, konsultacje innych specjalistów). Wywiad taki może obejmować również obciążenia rodzinne, sytuację rodzinną, dotychczasowy rozwój dziecka, pytania o jego codzienne funkcjonowanie w domu i poza nim.

Neuropsycholog może również poprosić opiekunów o materiał prezentujący funkcjonowanie dziecka w środowisku naturalnym, np. nagrany w domu film. Następnie, za pomocą odpowiednich narzędzi takich jak skale, testy oraz metody eksperymentalno-kliniczne neuropsycholog wykonuje badanie i przygotowuje opis profilu funkcjonowania dziecka.

Często, ze względu na charakter badania i potrzeby indywidualne badanie takie może trwać dłużej- dwa, trzy spotkania. Po ukończeniu diagnostyki opiekunowie otrzymują opinię, w której poza opisem trudności i zdolności dziecka znajdują się również zalecenia dotyczące ćwiczeń z dzieckiem oraz zalecanych sposobów postępowania.

Często możliwe jest, by dziecko uczęszczało następnie na rehabilitację do badającego je neuropsychologa (większość specjalistów zajmuje się zarówno diagnozą jak i rehabilitacją neuropsychologiczną).

Terapia neuropsychologiczna

Zadaniem takiej terapii jest stymulacja rozwoju, praca z występującymi deficytami i rozwijanie zdolności dziecka w celu możliwie jak najskuteczniejszej pomocy w funkcjonowaniu jego oraz rodziny w życiu codziennym.

Dzieci do 6 roku życia powinny być obejmowane wszechstronnym oddziaływaniem- wczesnym wspomaganiem rozwoju, natomiast dzieci starsze wymagają terapii planowanej. Niezależnie od formy pomocy rodzina dziecka również powinna uzyskać wsparcie w kształtowaniu odpowiednich postaw, uczeniu się sposobów wspierania rozwoju dziecka oraz sposobów radzenia sobie w trudnej sytuacji jego choroby.

Jakie są niepokojące objawy?

Często wiele zachowań dzieci może niepokoić rodziców, jednak należy pamiętać, że niektóre z nich należą do tzw. normy rozwojowej, czy normy wiekowej i są związane z naturalnym procesem rozwoju dziecka (jak negatywizm u dwulatków).

Niektóre z nich będą naturalne dla pewnego wieku, jednak w przypadku dzieci starszych mogą wskazywać na objaw. W przypadku wątpliwości pomocne jest skonsultowanie się z neuropsychologiem lub psychologiem dziecięcym. Zależnie od etapu kształtowania się młodego człowieka, do objawów na które opiekunowie powinni zwrócić uwagę należą m.in:

W okresie niemowlęcym/poniemowlęcym: nietypowy wygląd, dysmorfie; plamki na skórze "kawa z mlekiem"; zbyt szybki przyrost główki/duża główka, brak symetrii napięcia mięśniowego (hipo lub hipertonia); brak osiągania kamieni milowych w motoryce dużej i małej; chód niesymetryczny, na szerokiej podstawie, na palcach, z przechyleniem, częste upadki; brak prawidłowej fiksacji wzroku, oczopląs; niezauważanie części obrazu wzrokowego, niechęć do rysowania, układania wieży z klocków; brak adekwatnej reakcji na ból, niską lub wysoką temperaturę, smaki, zapachy; brak wzajemności komunikatów, naśladowania; brak wzbudzenia ruchowego na widok bliskich; brak fiksacji wzroku na twarzy ludzkiej.

W okresie przedszkolnym i szkolnym: ruchy mimowolne lub pląsawicze, nasilone stereotypie ruchowe, drżenia zamiarowe, trudności z inicjowaniem ruchu; regres, zatrzymanie rozwoju; nadmierna agresja i autoagresja; tiki o nagłym początku lub szybko nasilające się; zaburzenia lękowe, pobudliwość, gwałtowne zmiany nastroju, drażliwość, niezgrabność ruchowa, trudności w koncentracji.

Niezależnie od tego, czy opiekunowie dziecka podejrzewają występowanie u niego dysfunkcji OUN, czy też została już ona zdiagnozowana poprzez lekarza i jest ściśle związana z konkretną jednostką chorobową lub spektrum zaburzeń, warto skorzystać z pomocy takich specjalistów jak neuropsycholog czy psycholog dziecięcy. Są to osoby, w których centrum zainteresowania jest dziecko oraz jego rodzina, a ich celem jest rozpoznanie trudności i potrzeb oraz pomoc i wspieranie rozwoju dziecka.

 

Opracowała: mgr psychologii Ewa Wszendybył

Źródła:

1. Grzegorzewska I., Pisula E., Borkowska A.R. (2016). Psychologia Kliniczna dzieci i młodzieży. W: Cierpiałkowska L., Sęk H. (red.) Psychologia kliniczna (s.451-496). Warszawa: PWN.  2. Borkowska, A.R., Domańska, Ł. (red.) (2006). Neuropsychologia kliniczna dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Komentarze użytkowników (0)
© 2021 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl