Trening biofeedback dla kogo?

Kontrola procesów naszego organizmu zachodzących bez ciagłego nadzoru, takich jak przepływ krwi, akcja serca, czy rodzaj wytwarzanych fal mózgowych, wydaje się nadal bardzo skomplikowana, dlatego praca nad nią, nie jest popularna. Czy słusznie?

Jogini–adepci systemów rozwoju duchowego i medytacji w buddyzmie i hinduizmie, już wiele wieków temu, opracowali złożone systemy świadomej kontroli autonomicznych czynności organizmu. Efekty jakie uzyskiwali, to między innymi, umiejętność dłuższej koncentracji, poczucie integracji i siły, czy większe panowanie nad emocjami. Ten rodzaj autoterapii skrywał w sobie dużą moc i tajemnicę, co doprowadziło do naukowego zbadania tejże metody, która obecnie nosi nazwę biofeedback.

Zacznijmy od mózgu.
Trzeba wiedzieć, że mózg wytwarza słaby prąd elektryczny, płynący cyklicznie korą mózgową. Produkuje on także 4 różne jakościowo i ilościowo pasma fal, które można określić jako 4 poziomy świadomości: alfa, beta, theta, delta i gamma. Z zapisu elektroencefalograficznego–EEG, a jest to badanie służące do oceny pracy mózgu, można uzyskać wiele informacji o stanie fizjologicznym, na przykład: –czuwaniu, senności  oraz emocjonalnym–napięciu psychicznym, relaksacji, stanach lękowych.

Technologia, do której mamy dostęp, a także systemy komputerowe, umożliwiają ciągłą analizę i obserwację pracy mózgu pacjenta i innych parametrów organizmu, stąd pierwszy człon nazwy „bio”, natomiast „feedback” jest to informacja zwrotna, którą w tym przypadku, będzie wiedza o organizmie–otrzymywana przez pacjenta w stanie rzeczywistym. Pozwala to na kontrolę i samodzielną regulację procesów zachodzących w jego organizmie.

Zatem metoda biofeedback opiera się na bioregulacyjnych możliwościach mózgu z wykorzystaniem sprzężenia zwrotnego. Trening polega na harmonizowaniu czynności fal mózgowych. Służy to usprawnieniu działania mózgu: aktywacji procesów myślowych, polepszeniu możliwości koncentracji przy równoczesnej relaksacji i eliminowaniu napięcia psychicznego.

Fale mózgowe.
Fale mózgowe są elektrycznymi falami generowanymi w każdy mózgu. To w jakim jesteśmy stanie, na przykład pobudzenia, senności, zdenerwowania, reguluje produkowanie w naszym organizmie neurotransmiterów, czyli związków chemicznych przenoszących sygnały z jednej komórki nerwowej do drugiej. Do najbardziej znanych należą: adrenalina, noradrenalina, dopamina, serotonina i endorfiny. 

Mózg -> neuroprzekaźnik/neurotransmiter -> fala mózgowa: alfa, beta, theta, delta, gamma -> reakcja organizmu, np. pobudzenie, senność, skupienie. Każda z wymienionych fal ma inną częstotliwość i w inny sposób oddziaływuje na organizm.

Fala delta–jej częstotliwość wynosi 4Hz, jest najpowolniejszą ze wszystkich fal, kojarzona z głębokim snem, wywołuje uwalnianie hormonu wzrostu, który pozytywnie wpływa na uzdrawianie i regeneracje organizmu.

Fala theta–jej częstotliwość wynosi 4–8Hz, nazywana jest bramą do nauki i pamięci, pozytywnie wpływa na procesy uczenia się, redukuje stres, budzi intuicję i zwiększa kreatywność. Nadmiar tego typu fal powoduje dekoncentrację i problemy w skupieniu uwagi.

Fala alfa–jej częstotliwość wynosi 8–13Hz, określana jest za falę z pogranicza wolnych i szybkich, przy dominacji fal alfa, możliwe jest uzyskanie dostępu do głębszych stanów świadomości umysłu, powoduje odprężenie, ale nie senność, wspomaga wyciszenie i redukuje stres.

Fala beta–jej częstotliwość wynosi 12–35Hz, jej udział sprzyja logicznemu i analitycznemu myśleniu, pozytywnie pobudza werbalną komunikację, towarzyszy działaniu. Fale z grupy beta to także: SMR, beta 1 i beta 2.

SMR–to fala nazywana rytmem sensomotorycznym, czyli ruchowo–czuciowym, jej częstotliwość wynosi 12–15Hz, trening nad dominacją tej fali polepsza koncentrację uwagi, towarzyszy czujności i fizycznej ciszy.

Beta1–jej częstotliwość wynosi 15–18Hz, jest falą szybką, która wypływa na duże pobudzenie, połączone z łatwością pracy i rodzeniem się nowych pomysłów. Trening tej fali zwiększa zdolności intelektualne.

Beta2–jej częstotliwość to 18–35Hz, to szybka fala, która wpływa na takie stany emocjonalne jak: irytacja, ekscytacja, stres, strach, czy gotowość do działania.

Gamma–jej częstotliwość wynosi 36–44Hz, swoim zasięgiem obejmuje wszystkie partie mózgu, odpowiada za myślenie skojarzeniowe oraz przetwarzanie informacji. Skutki treningu są mało poznane, uważa się, że wpływa pozytywnie na wydajną pracę umysłową i twórczą.

Kto może brać udział w terapii biofeedback?
Biofeedback posiada szerokie zastosowanie w medycynie i terapiach. Zapobiega pogłębianiu się wielu chorób lub zaburzeń, a także odpowiednio kierowany, przyczynia się do wzmacniania zasobów pacjenta. Pierwsze treningi mogą być męczące, ale to uczucie mija w trakcie terapii.

Poleca się go dla:
–osób zdrowych, w celu: poprawy pamięci, koncentracji, uwagi, zmniejszenia napięcia emocjonalnego, redukcji stresu, poprawy samooceny oraz panowania nad swoimi emocjami;
–osób z zaburzeniami neurologicznymi (w konsultacji i pod kontrolą neurologa), takimi jak: mózgowe porażenie dziecięce, padaczka, urazy mózgu, stany po udarze mózgu, migrena i częste bóle głowy;
–osób z zaburzeniami psychiatrycznymi (w konsultacji i pod kontrolą psychiatry), takimi jak: depresja, anoreksja, bulimia, nerwice, schizofrenia, zespoły obsesyjnokompulsywne, uzależnienia;
–osób z zaburzeniami psychologicznymi (w konsultacji i pod nadzorem psychologa), takimi jak: ADHD, zaburzenia spektrum autyzmu, dysleksja, dysgrafia, zaburzenia koncentracji uwagi, pamięci, snu.

Trening biofeedback może być prowadzony przez specjalistów z różnych dziedzin. Żeby prowadzić trening nie trzeba mieć wykształcenia medycznego lub psychologicznego, badanie często wykonują pedagodzy, logopedzi, a głównym warunkiem możliwości jego prowadzenia jest ukończenie specjalistycznych kursów i zdobycie uprawnień. Treningi przeprowadzane są najczęściej w szkołach specjalnych, poradniach psychologiczno–pedagogicznych oraz prywatnych gabinetach psychologicznych.

Najważniejsze jest, aby sala była odpowiednio wyposażona w zestaw do biofeedback, w którego skład wchodzi między innymi: urządzenie do pomiaru sygnałów fizjologicznych, elektrody EEG oraz oprogramowanie do przetwarzania sygnałów i prowadzenia treningów. Ponadto potrzebny jest zestaw komputerowy, a także meble takie jak wygodny fotel, biurko czy krzesło.

Jak przygotować się do treningu, jeżeli występują/występowały problemy ze zdrowiem?
Należy wykonać:
–badanie QEEG, jest to tak zwane mapowanie mózgu, czyli wykonanie obrazu obszarów występowania fal mózgowych o określonej amplitudzie, co pozwala na precyzyjne zaplanowanie programu przeprowadzanego treningu; 
–badanie na fotoczułość, które pozwoli upewnić się, że terapia przeprowadzana z użyciem gry video na monitorze komputera, jest w pełni bezpieczna i nie zagraża pacjentowi;
–kontrolę lekarską, lekarz musi wyrazić na piśmie opinię o braku przeciwwskazań do terapii, jest to ważne ze względu na chociażby kontrolę przyjmowanych leków, gdyż te niekiedy zaburzają funkcjonowanie fal mózgowych;
–wizytę u psychologa jeśli istnieje podejrzenie niesprecyzowanych problemów. Taka wizyta pomoże w określeniu obaw, a także oczekiwań co do terapii.

W przypadku pacjentów niepełnoletnich, konieczne jest wypełnienie przez rodzica karty pacjenta, w której zawarte są informacje o przebiegu ciąży, porodu, ewentualnych komplikacjach, zaburzeniach występujących u dziecka, przyjmowanych lekach i wiele innych. Konieczny jest także wynik badania EEG. Małe dzieci natomiast warto uprzedzić gdzie idą i co ich czeka. Ważne jest, aby zrozumiały w jaki sposób pracować i nie przestraszyły się dużej ilości sprzętu. 

W jaki sposób przebiega trening biofeedback?
Sesja trwa około godziny zegarowej, ale sam trening, to tylko 30 minut. Do głowy pacjenta zostają przyczepione dwie elektrody za pomocą żelu klejąco–przewodzeniowego, kolejne dwie w postaci mały klipsów zostają przypięte do płatków uszu. Następnie wykonywany zostaje trening bazowy mózgu trwający 4 x po 3 minuty polegający na zapisaniu aktywności bioelektrycznej mózgu pacjenta. Wykonany zostaje po to, by po serii minimum 10 treningów można było określić postępy czynione przez pacjenta. Pomaga to w ustaleniu, czy przyjęta strategia działa pozytywnie na funkcjonowanie, czy należy ją skorygować. 

Po treningu bazowym można przejść do treningu właściwego, a jest nim 10 sesji trwających po 3 minuty. Pacjent siedzi przed monitorem, mając przed sobą dynamiczną planszę video, którą kontroluje poprzez zmian stanu swojego umysłu. Jeśli celem jest praca nad poprawą koncentracji uwagi, to wymaga to od niego długiego czasu skupienia, a także kontroli swojego oddechu. Efektem może być, na przykład widok niezmąconej woda w wirtualnym akwarium. Dekoncentracja sprawia, że czysta woda ulega zabrudzeniu i dopiero przy ponownej koncentracji, wraca pierwotny stan. Dodatkowo, aby kontrolować prace mózgu, pacjent widzi swój osobisty licznik, na którym wyświetlane są punkty za czas pozytywnej postawy. Dekoncentracja powoduje, że licznik staje. Nagrodą jest otrzymanie określonej ilości punktów lub nawet jej przekroczenie.

Większa ilość punktów jest konsekwencją lepszej pracy mózgu. W ten sposób, uczymy mózg odruchów bezwarunkowych, jakimi jest jego bioelektryczna aktywność. Osoba prowadząca terapię kontroluje pracę mózgu pacjenta, a także ma wpływ na parametry gry, zmniejszając, bądź podwyższając poziom jej trudności. Celem treningu jest wyuczenie prawidłowej pracy mózgu, poprzez systematyczne, ale nie odczuwalne zwiększanie trudność gry. Kluczowym w powodzeniu terapii są regularne treningi co najmniej raz w tygodniu.

Joanna Iskra  


źródła:
1.http://www.neurobiofeedback.pl/poradnik.historiakota.html;
2. http://leksja.pl/baza-wiedzy/metoda-eeg-biofeedback.html.

  RSS
Komentarze użytkowników (0)
© 2020 Copyright by "Silni w Chorobie" Marcin Meszko
Niniejsza strona www oraz jej podstrony wraz ze wszystkimi zamieszczonymi na niej materiałami są objęte prawami własności intelektualnej Marcina Meszko, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Silni w Chorobie Marcin Meszko” z siedzibą w Toruniu. Czytaj więcej
Wyłaczajac blokowanie reklam wspierasz nasz portal i pomagasz rozwijać projekt Silniwchorobie.pl